Tags » ოთარ ჭილაძე

10 მცნება...

ოთარ ჭილაძე 

ქართველი მწერალი, პროზაიკოსი, პოეტი და დრამატურგი ოთარ ჭილაძე დაიბადა 1933 წლის 20 მარტს, სიღნაღში. თანამედროვეობის კლასიკოსი, ქართული ლიტერატურისათვის უმნიშვნელოვანესი ტექსტების ავტორი სულ რამდენიმე წლის წინ გამოეთხოვა ქართულ საზოგადოებას.

ბევრი შეიძლება ვისაუბროთ მისი ბიოგრაფიის, საქმიანობისა და მიღწეული წარმატებების შესახებ. (პოეზია: გალაკტიონ ტაბიძეს. დავიწყებული მოტივი.)ადრე ზედაპირულად ვუყურებდი ყველაფერს, მეგონა რომ “გოდორი” გავიგე რაზე იყო.. მაგრამ რაც დრო გადის სხვანაირად ვაფასებს ყველაფერს. ვცდილობ გავიგო პიროვნება. მისი მდგომარეობა, აზროვნება, ცხოვრება. ამიტომაც ვთვლი რომ უფრო საინტერესო იქნება მისი სხვა კუთხით წარმოჩენა.  მასზე გვესაუბრება და საკმაოდ ნათლად გვიხატავს  მის პიროვნულ ღირსებებს ბესიკ ხარანაული:

“ოთარ ჭილაძე კი შემკული იყო ყოველივეთი. ერთი თავისებურებაც ჰქონდა: თავის პროტესტს, სინამდვილესთან თავის დაპირისპირებას გარეგნულად არ გამოხატავდა. ეს განასხვავებდა მას სხვებისგან: ყველა ხედავდა, რომ მისი დაპირისპირება ღრმა და შინაგანი იყო, ის გარეგნული ეფექტებით ვერ განიმუხტებოდა. ამდენად, რაღაცნაირად უცხოს იერიც გააჩნდა, გეგონება, აქაური არ იყო, ქართველი. ამას გამოჩენისთანავე ავლენდა, გეგონება, შიკრიკი მოუძღოდა წინ, რომ შეემზადებინა ისინი, ვინც ტკბილ ცხოვრებასაც ეტანებოდნენ და თან ლექსიც სწადდათ. სამწუხაროდ, ვერც ლექსი იტანს ცხოვრებას წყვილად და ცხოვრებაც ჭირივით გაურბის მასთან მგზავრობას.ოთარი შორიდანაც ის იყო, რაც ახლოდან, – პოეტი, ანუ კაცი, რომელსაც ოდითგან მხოლოდ ეს სახელი შეჰფერის. ნანახიც არ მყავდა, მაგრამ ლექსებით უკვე წარმომედგინა და როცა გავიცანი, საზრუნავი აღარ შემქმნია დაახლოებისთვის. მაშინვე ჩემიანად ჩავთვალე.”

 ოთარ ჭილაძისეული 10 მცნება:

1. ადამიანი სინდისია. სინდისის გარდა, რაც უნდა წაართვა, მაინც ადამიანი იქნება. სიკვდილის მერეც ადამიანისგან მარტო სინდისი რჩება. სინდისი იგივე ადამიანის სულია, ანუ სული იგივე სინდისია. აქედან დასკვნა: თუკი რამე ყოფილა, სინდისი ყოფილა უკვდავი.

2. მასუნთქეთ ჩემი სამშობლოს სურნელი. ხურდა არ მინდა. სიცოცხლეს ვიხდი მთლიანად. რაც უნდა პარადოქსულად ჟღერდეს ჩვენს დროში, სამშობლოს სურნელს ვერ გაყიდი. სამშობლო იყიდება მისი სურნელი კი არა.სურნელი მაინც აქ რჩება, გამოცარიელებულ სივრცეში, ნასამშობლარზე…

3. სახლი მხოლოდ ის ადგილია,სადაც სხეული ეშვება სულის ღუზასავით.

4. მეტი არც არაფერია ოჯახი. მიუხედავად უსიტყვო შეთანხმებისა, ანდა, სწორედ უსიტყვო შეთანხმების გამო, არავის არ უნდა და მაინც ყველას ხელს აძლევს ერთ ჭერქვეშ ცხოვრება.

5. სიყვარულიც თავისებური ომია, ომის და დაპირისპირების განსაკუთრებული სახეობაა, თუმცა ნებისმიერი ომისა და დაპირისპირებისგან განსხვავებით, აქ მხოლოდ ის იმარჯვებს, ვინც მარცხდება, ანუ, ვისაც დათმობის, გაგების, მიტევების მეტი უნარი აღმოაჩნდება; ამიტომაცაა ყველასთვის და ყოველთვის გაუგებარი. მაგრამ ამავე დროს მიმზიდველიცაა და ძლიერიც, სწორედ იმიტომ, სრულებითაც რომ არ ცდილობს გასაგები გახდეს ვინმესთვის.

6. ადამიანი არასოდეს მარტო არ ცდება, მაგრამ, სამწუხაროდ, ყოველთვის მარტო აგებს პასუხს საერთო შეცდომებისთვის.

7. ბავშვებს ახლობლების უცილობელ სიყვარულში დარწმუნება ანიჭებთ ენით უთქმელ, უდიდეს სიამოვნებას. ისინი განუწყვეტლივ მოითხოვენ ამ სიყვარულის დადასტურებას და ყველაფერში ამ სიყვარულის აღმოჩენას ცდილობენ.

8. რაც უფრო ადრე განეწყობი სასიკვდილოდ მით უკეთესი, მერე   მშვიდად გაატარებ დარჩენილ დროს. თავიდანვე იმიტომ ეძლევა ადამიანს სიცოცხლე – სიკვდილისთვის რომ მოემზადოს, მოსამზადებელი დროა: როგორც მოწაფეებს ეძლევათ გარკვეული დრო ამა თუ იმ საგნის მოსამზადებლად. თუ დროში ვერ ჩაეტიე, ჩაიჭრები, _ ანუ ღირსეულად ვერ მოკვდები, გამაიმუნდები.

9. ადამიანი თავად არის საკუთარი თავის მტერი, იმიტომ რომ, მთელი სიცოცხლე გაორებულია, გაორებული კი არ არის, ყველაფერი ორი აქვს მომადლებული ბუნებისგან, არა მარტო ფეხი, ხელი, თვალი და ყური – ფიქრიც, მიზანიც, თვალსაზრისიც, სურვილიც… მდინარესავით ორ ნაპირს შორის მიედინება გაჩენის დღიდან, და აქამდე არ იცის, ვერ დაუდგენია, რომელი ურჩევნია, რომელ ნაპირს მიეტმასნოს, რომელს მიეხეთქოს მთელი ძალით, რომელს მიეფეროს და რომელს გაულაწუნოს მღვრიე ტალღა სილასავით.

10. თითოეულ დღეს სიგრძეზე მეტი სიღრმე აქვს, რომელიც შეიძლება წელიწადსაც კი გაუტოლდეს.. ყველას ვუსურვებ, იპოვოს სიცოცხლის არსი, გეცხოვროთ ღირსეული და ლამაზი ცხოვრებით…

წარმატება

“სიცოცხლისთვის”

რა არის სიცოცხლე?
– სიცოცხლე სევდა არის,ადამიანად ყოფნის ტკბილი სევდა”  ამბობდა გოდერძი ჩოხელი.
სიცოცხლეს ყველას ცხოვრებაში სხვადასხვა დატვირთვა აქვს, ზოგისთვის სიცოცხლე შეიძლება საყვარელი ადამიანი იყოს, ზოგისთვის უბრალოდ ის, რომ სუნთქავს…

Blogging

ოთარ ჭილაძის თვალით დანახული სიცოცხლე

ოთარ ჭილაძე თავის პუბლიცისტურ წერილში „სიცოცხლისათვის“საუბრობს ბედთან ჭიდილზე .ბედთან ჭიდილი და თავისუფლების დაცვა ყოველთვის უმთავრეს დარჩება ნებისმიერი ხალხისთვის,სანამ კაცობრიობა იარსებებს,ხოლო ვინც ამას დაივიწყებს დაიღუპება,გაქრება ასპარეზიდან, როგორც ხალხი, როგორც განსაკუთრებული ენის,ფსიქიკისა და ფენომენის მქონე.

საზოგადოება

„პროქართული ორიენტაცია“

არც შეერთებულ შტატებს, არც რუსეთს საქართველო არ უყვარს!“  – მელორ სტურუა, ეს  სიტყვები ჩემთვის მისაბაძს  და უსაყვარლეს ჟურნალისტს ეკუთვნის

ქართველი პოლიტიკოსი და რეჟისორი მელორ სტურუა დიდი ხანია მოღვაწეობს ამერიკაში.

ამერიკა

ოთარ ჭილაძე – “ადამიანი გაზეთის სვეტში”

მარცვალი ვარ ღმერთის კალთიდან გადმოვარდნილი
და ღმერთმა იცის, რა მელოდება
ჩიტის ჩიჩახვი, თუ ქვის საწოლი,
ეკალ-ბარდები, თუ თბილი ხნული.
მე არ მეგონა, თუ ასე ძნელი იყო სიკვდილი.
სუსტი ყოფილა ადამიანი,რადგან არ იცის,
როგორ იმართლოს ან ვის წინაშე იმართლოს თავი.
ამიტომ ვკვდები და ველოდები სამარადისო წყვდიადს და დუმილს.
თანდათან ვეღარ ვარჩევ სახეებს უიარაღო დემონსტრანტების,
რომლებიც უკან იხევენ ნელა და მკაცრ პეიზაჟს უერთდებიან.
უერთდებიან, ან ისე ჰგვანან , რომ უკვე ვეღარ გამირჩევია:
ხისგან სხეული, ქვისგან სახე,ცისგან თვალები.
ადამიანი ჰგავს იმ ქვეყანას , რომელსაც მისი სამშობლო ჰქვია,
ხოლო სამშობლო თავს ურჩევნიათ ადამიანებს და არა მონებს.
არა სხეულის, არამედ სულის საჭურისობას ნიშნავს მონობა,
და ვინც სხვას ართმევს თავისუფლებას, მონაა ისიც.
ბედნიერია ყოველი თვალი, თუკი სიმართლეს უყურებს იგი.
მე ასე მჯერა და ჩემი სული ნათდება,
როგორც მინდვრის ნაწილი მაშხალის შუქზე,
მაგრამ მთავარი წყვდიადში რჩება,
რადგან იმ მინდორს არც საწყისი აქვს, არც დასასრული.
ამიტომ ვკვდები, ვკვდები და ჩუმად საკუთარ სისხლის გუბეში ვწევარ
და ველოდები სამარადისო წყვდიადს და დუმილს.
ჩემი სხეული სისხლის გუბეზე ხიდივითაა გადამხობილი დასასჯელებსა და დამსჯელებს შორის.
მალე დასრულდა ჩემი ცხოვრება: შეუგნებელიც და შეგნებულიც,
მაგრამ სიცოცხლე ჯერ არასოდეს არ მდომებია ასე მტანჯველად.
ასე არასდროს მომნატრებია დედა და წყალი და ძველისძველი ჩემი საწოლი.
მე იმ საწოლზეც ვწვებოდი ხოლმე ასე უძრავად,
რომ დამესვენა და განმეცადა საამო გრძნობა თავისუფლების.
ასე საგანი აწვება საგანს, გამოთიშული ტანის სიმძიმით.
ახლა ჩემს ტანში სხედან ტყვიები,
როგორც მხეცები ღრმა სოროებში და თუ ქვეყანას მართლა მოაკლდა ეს რამდენიმე გრამი სიკვდილი,
მე კმაყოფილი ვიქნები ამით,
მაგრამ არ მინდა და არც მგონია,რომ ჩაეტიოს გაზეთის სვეტში ჩემი ვნებები და სურვილები.
ჩემი სიკვდილის ერთადერთ მიზეზს სიცოცხლე ჰქვია,
ხოლო გაზეთი ადვილად კვდება, როგორც ფრინველი.
სამარადისოდ მოვწყდი ქვეყანას ,
რადგან სამხედრო წესდების მუხლებს მთლად ვერ დაემთხვა ჩემი სურვილი.
ვერც ამ მუნდირმა ვერ გამიდევნა მარადიული ეჭვი და შიში და მეც ტკივილით მოვწყდი ქვეყანას,
როგორც წყდებიან საკრავს გამები.
ხნულს ვერ მონახავს ყველა მარცვალი, რომ პურად იქცეს და დააპუროს მშიერი ხალხი,
ანდა ხედ იქცეს და მის ტოტებზე ჩამოჯდეს ხოლმე ჩიტების გუნდი.
ამიტომ ვწევარ და ველოდები სამარადისო წყვდიადს და დუმილს.
ჯარი სამშობლოს მტრისაგან იცავს და სიცოცხლესაც მხოლოდ სამშობლო მოსთხოვს ჯარისკაცს.
ვერც ჯარისკაცი ვერ ეტყვის უარს, თუ აქვს და იცის საკუთარ ჭერის და პურის გემო.
თუ მზეს აფასებს და თუ კუსავით ყოველთვის თან არ დაათრევს ჯავშანს.
თუ შეუძლია, რომ მოიკვეთოს ფეხები, რომელსაც გადაჰყავს გზიდან და დაითხაროს თვალები,
რომელიც აცდუნებს მხოლოდ…
ფიქრის უფლება ყოფილა თურმე ყველაზე ძვირი,
რადგან ცხოვრების ავანჩავანი ფიქრში ირკვევა,
ხოლო სიცოცხლეს ვერ დაგიბრუნებს ვერც ერთი ღმერთი.
მე კი ვფიქრობდი გზითა და სიცხით გაბრუებული და დაქანცულიც,
ყაზარმის დოლითა და საყვირებით დაფეთებულიც.
ჯერ არ არსებობს ტვინის რენდგენი და ვერ გაიგებ,
რას ფიქრობს კაცი, მაგრამ გჯეროდეთ, რომ ვერასოდეს ვერ შეათავსებს ბოროტს და კეთილს.
ბევრი კანონი არსებობს ქვეყნად, მაგრამ მე მწამდა ერთი კანონი:თავისუფლების და სიყვარულის.
მაინც ყველასთვის უცხო ვარ ახლა. ამხანაგებმა დამცხრილეს ტყვიით,
ხოლო საბრალო დემონსტრანტებში ჯერ არ ჩამქრალა ეჭვი და შიში.
არ შეიძლება, რომ მტრები იყვნენ უიარაღო დემონსტრანტები.
არ შეიძლება, რომ უსასრულოდ მხოლოდ ძლიერი იყოს მართალი,
მაგრამ თუ სხვებიც არ მიეხმარნენ, როგორ დაიცავს სიმართლეს სუსტი.
მე კი ჩუმად ვარ, როგორც მარცვალი ღმერთის კალთიდან გადმოვარდნილი და ღმერთმა იცის, რა მელოდება ჩიტის ჩიჩახვი თუ ქვის საწოლი, ეკალბარდები თუ თბილი ხნული.
მე ჯერ მინდოდა, რომ მესარგებლა ღამის წყვდიადით,
დემონსტრანტებს შევერთებოდი და ჩემი სისხლი მიმეცა მათთვის,
როგორც ნიშანი პატიოსნების და ერთგულების.
პატივისცემის ღირსია ყველა, ვისაც სამშობლო შერჩა და უყვარს;
ვისაც სამშობლო უყვარს და ცდილობს, აღარ დაადგას ქედზე უღელი,
არ დაამციროს ადამიანთა ყველაზე დიდი მონაპოვარი,
ყველა ნაყოფზე ტკბილი ნაყოფი: თავისუფლება.მე წასვლა მსურდა,
მაგრამ გუშაგი სიგარეტს სწევდა და სიგარეტის წითელი თვალი გზას მიკეტავდა,
ხოლო ჯარისკაცს, რომელიც ბანაკს ტოვებს თავისით, გუშაგის ტყვია ელის კეფაში.
მე არ მჯეროდა, რომ გაიგებდა ჩემს პატიოსან სურვილს გუშაგი.
არ მინდოდა, რომ ასე ადრე მოეჭრათ ჩემი ცხოვრების ტოტი,
ძლივს ამოზრდილი და მოხიბლული ამქვეყნიური წვიმით, ქარით, მზითა და თოვლით,
ცითა და ზღვებით და იმ სოფლელი გოგოს სურნელით.
ნუთუ საკუთარი სისხლის გუბეში უნდა მეცქირა ჩამავალი მზისთვის…
ნუთუ ვერასდროს ვერ მოერევა და ვერ განდევნის ბოროტს კეთილი.
თუ სიკეთეა სულის საწყისი, ვიღას სჭირდება ამდენი სისხლი და რატომ კვდება ადამიანი,
თუ დამტკიცება უნდა სიმართლის?!რატომ ვერ ძღება ყველას სტომაქი კუთვნილი პურით,
წყლითა და ჰაერით?!..ადამიანი უფრო მეტია, ვიდრე ჰგონია,
მაგრამ აქამდე ვერ უპოვნია საბრალოს თავი და გადის მისი მოკლე ცხოვრება შურში,
მტრობასა და სიძულვილში. შენ რატომ უნდა გეძინოს ცუდად, მე თუ რაღაცით ვარ ბედნიერი..
ან რატომ უნდა გეძინოს მშვიდად, როცა მე ვწევარ სისხლის გუბეში.
უცნაურია, მაგრამ ჩემსავით ბევრს ჩაუყლაპავს ბოლო ცრემლები:
სიმწრის, სიბრაზის და სინანულის…მეც, რა თქმა უნდა, ვნანობ სიცოცხლეს…
ძალიან მალე დასრულდა იგი, მაგრამ არ ვნანობ ასე რომ მოვკვდი;
რაღაცას ნიშნავს ასე სიკვდილიც; რაღაცას ნიშნავს,
რადგან ამქვეყნად, გარდა ბოროტისა, არის კეთილიც.
ბევრია ჩემზე პატიოსანი, ჩემზე ჭკვიანი, მოყვარულიც და,
როგორც ტყიდან მეორე ტყეში გადააქვთ ქარებს თესლი ხეების,
ისე გადადის გულიდან გულზე ჩვენი ფიქრები, სურვილები.
ცა ხომ ვრცელია, მაგრამ ამ ცაშიც ეჯახებიან ღრუბლებს ღრუბლები.
ამ შეჯახებას მოაქვს ქუხილი, ქუხილს კი ცეცხლი,
რომ შუქით გზა გაინათონ წვიმებმა ბნელში,
ხოლო წვიმები კლდერბსაც რეცხავენ და კაცის გულსაც და,
როგორც ბროლის მაღალ ტაძარში, მთელი ქვეყანა შედის წვიმაში.

პოეზია

ოთარ ჭილაძე - XXI საუკუნეში დაწერილი ლექსები.

****

იყო დრო, როცა სხვები გარბოდნენ,
მე კი, კვლავ ვზელდი მონობის თიხას…
დღეს ძილში ვიღა წამოაბოდებს
ჩემს სახელს, ფიქრი გავანდო ვიღას…

და აი, ჩემი ფოთოლიც ცვივა,
ჩემს ნაკვალევსაც შლის ზამთრის ქარი.
იმქვეყნიური სიცივით მცივა,
ისევ შენ უნდა გამიღო კარი.

არც თავში ცემით და არც კივილით
არ შეიცვლება ქვეყნის იერი,
ხელში შეგრჩება სიცარიელე
და კიდევ უფრო დიდი ტკივილი.

ჩემს გულში უკვე მკვდარი ზღვა ღელავს,
ჩემს ფიქრში ყალბი გრუხუნებს მეხი…
ახია? მაგრამ ასეა ყველა,
ვისაც ამქვეყნად მოუცდა ფეხი.

2001 წ

****

ხომ ხედავ, მერვე ათეულშიც გადავდგით ფეხი,

მაგრამ მიზნამდე ჯერ სად არის, ჯერ დიდი გზაა…

რა ახლოს ჩანდა და რა შორი აღმოჩნდა ბოლოს,

რაც სახელს არქმევს ამქვეყნიურ ჩვენს არსებობას.

არც მიღწეულით აღტაცება ყოფილა იგი,

არც მიუღწევლით დაღონება…სამაგიეროდ,

ერთი ცხადია: ვერ ავუღეთ ცხოვრებას ალღო,

ვერ ჩავწვდით აზრის უაზრობას, სიბრძნის სიბრიყვეს

და არც ცხოვრებამ დააყოვნა: როგორც ცოცხალი

თევზი უსხლტება ბედნიერი ბავშვის მხდალ თითებს,

ისე გაგვისხლტა, დაგვეკარგა არყოფნის ზღვაში…

ჩვენ კი კვლავ მივდევთ, კვლავ მივტირით და განუწყვეტლივ

ვწუხვართ და ვშფოთავთ, ვიდრე ჩვენზე გამბედავები,

თუ გნებავს ჩვენზე თავხედები, მშვიდად ცხოვრობენ,

ანუ ქურდობენ, თაღლითობენ, მრუშობენ, კლავენ…

მოკლედ, ყველაფერს კადრულობენ, რომ არ იფიქრონ

დროზე, რომელიც არ არსებობს, როცა არ გახსოვს.

და აი, მერვე ათეული დაიწყო უკვე,

დროის დილეგში ჩამწყვდეული ვუცდი სასწაულს,

ანუ აღსასრულს, რადგან მხოლოდ აღსასრულია,

ჩემს ამქვეყნიურ არსებობას რომ ადასტურებს,

დროის დილეგის კარს რომ მიღებს და სამუდამოდ

მათავისუფლებს ყველაფრისგან…არაფრის გამო.

2005 წ

****

ვეღარ განკურნავს ჩემს ბებრულ წუხილს
დუმილი ცაცხვის, ფიჭვის თუ მუხის…
ღმერთმა შეარგოს და მიუტევოს,
ვისაც ულხინდა და ახლაც ულხინს.

ცოტაც და, ბნელი სიცივე მწუხრის
წერტილს დაუსვამს ვნებათა დუღილს…
მეც ამ დიდებულ წამს ველოდები,
ვით გაზაფხულის ელვას და ქუხილს.

2005 წ

****

რაც არ ყოფილა, ის არც იქნება,
მაგრამ რაც იყო, იქნება კვლავაც:
გზა გაიხსნება, ან შეიკვრება,
მომსვლელი მოვა, წამსვლელი წავა…

მეც წავალ, ოღონდ ცოტაც მადროვეთ,
ბარემ შევავსო ბოლო ფურცელიც
და ამოვწურო ეს სიმარტოვე,
ეს ფორიაქი ამოუხსნელი.

გაუფასურდა, ჩაბარდა წარსულს,
რითაც დროს ვკლავდი და თავს ვირთობდი.
მე კი სხვაგვარად ცხოვრება არ მსურს –
კარგად იყავით. მადლობთ. მშვიდობით.

2007 წ

****

აღსასრულისკენ სამყარო მიქრის,
ვით პატრონმკვდარი ველზე ქურანი…
ღმერთო, მასწავლე მოთოკვა ფიქრის,
ანდა წამართვი ფიქრის უნარი.

ფიქრისგან ფიქრი ჩნდება, ჭავლივით.
არ წყდება მტანჯველ ფიქრთა ნაკადი,
თითქოს ათასჯერ უკვე ჩავლილი
და ვერჩავლილი მაინც აქამდის.

გზა კი იგივე რჩება მიზნამდი
და ახლა გულშიც ვერ მითქვამს შიშით:
ფიქრი მაწრთობდა ცხოვრებისათვის,
თუ დავემალე ცხოვრებას ფიქრში…

2007 წ

მე კარგად ვიცი, რას ველოდები,
მაგრამ არ ვიცი, რა მელოდება
და ამიტომაც ჩემი ცოდვები
მიუტევებელ რჩება ცოდვებად

2009 წ. 17 ივნისი.

პოეზია