ტეგები » ლიტერატურა

სხვა იოსები

სტალინის შესახებ ხშირად ვსაუბრობთ, რადგან საბჭოთა ისტორია ჩემთვის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო თემაა. ამ ეპოქის სწორად გააზრება ღირსეული მომავლის შექმნისთვის აუცილებლად მიმაჩნია და ამიტომ… სტალინი, რა თქმა უნდა, ბოროტების იმპერიის ცენტრალური ფიგურაა და მისი ცხოვრების სხვადასხვაგვარი ანალიზი არ შეიძლება უინტერესო იყოს…

ლიტერატურა

მიხაილ ედიშერაშვილი - კეისარს კეისრის

მოიწონეთ გვერდი „ სიტყვები“, რომელიც ეხება თანამედროვე ხელოვნებაში მიმდინარე პროცესებსა და  სოციალურ აქტივიზმს.

ბოტკინივით ყვითელი ცა იყო იმ დილით. ყველაზე ლამაზი დაავადება ბოტკინი არ არის, ამიტომ დილაც, შესაბამისად, არც ისეთი ლამაზი იყო თუმცა – უცხო, თავისებური. დილიდან იმაზე ვფიქრობდი, ახლა გარეთ გავალ, ვინმეს ერთ ხელს ჩამოვართმევ, მეორეთი კი იარაღს ამოვიღებ, პირს გავაღებ, შიგ ჩავიჩრი და ჩახმახს გამოვკრავ-მეთქი. მერე მახსენდებოდა, რომ იარაღი არ მქონდა და, აქედან გამომდინარე, ოცნება აუსრულებლად მრჩებოდა ოცნებადვე. მალევე მივხვდი, რომ ფუჭია იმაზე ფიქრი, რისი ასრულების ალბათობაც თითქმის ნულს უდრის, ჰოდა, ფიქრებისგან თავის დასაღწევად, გადავწყვიტე, რამე მეჭამა. საყვარელი კერძები გავიხსენე. თქვენა და, იცით, ჩემი საყვარელი კერძი რომელია? – ცეზარის სალათა. არა, სინამდვილეში ცეზარი მეზიზღება – სუნზეც კი ცუდად ვხდები – მაგრამ ახლა თავის გამოჩენა მინდოდა, ხომ ხვდებით!.. ისე, საინტერესოა, რომელიმე კონკრეტული კეისრის საპატივცემულოდ დაერქვა ამ კერძს ეს სახელი, თუ უბრალოდ თანამდებობის? ყოველ შემთხვევაში, ვისაც უყვარს, იმან ჭამოს, ოღონდ ჩემგან შორს ეგ ნაგავი! საჭმელზე ,,ნაგავს“ რა ნამუსით ამბობო, ბავშვობაში მსაყვედურობდნენ ხოლმე. სიმართლე მწარეა, რა ვუყო – მწარე, და არა უგემური, ცეზარისგან განსხვავებით. რამე მეფური საჭმელი მინდოდა!.. აი, სისხლიანი მწვადი, ცხელი შოთის პურები, წითელი ღვინო და მწვანე ხახვი კი არა, არამედ რამე კიდევ უფრო მეფური! ახალი მონადირებული ირმის შემწვარი ხორცი, კასრით ლუდი და ეგეთი რაღაცები კი არა. ნუ, კეისარს კეისრის ერგო – ყველაზე მეფური საუზმე მქონდა, რისი ქონაც შეიძლება: ყავა, სიგარეტი და ერთი ცალი ორცხობილა.

გახუხული ორცხობილის კალორიულობა საქვეყნოდაა ცნობილი, ღერი სიგარის – ხომ საერთოდ! საოცარ გუნებაზე დავდექი – ყველა მებრალებოდა, საკუთარი თავი მიყვარდა, კიდევ მიყვარდა ერთი-ორი… და მოკლედ, ნაღდი გიჟობა! ვფიქრობდი, მეთქი, ეს შარდივით ყვითელი ცა მალე მოშორდეს. ,,შარდი“ თქვენ რა, ფისი გგონიათ?! არამც და არამც! ჟერემი შარდი ჩოგბურთელია, ყვითელი მაისური აცვია ხოლმე, და ეს შედარება მას ეძღვნებოდა! ველოდე, დაახლოებით, ნახევარი საათი, როდის შეეცვლებოდა ფერი დედამიწის თაღს, მერე კი ყელში ამომივიდა, გუგლში შევედი და ჩავწერე: ,,შენ მაინც მიპასუხე“. გუგლმა პასუხი მომცა: „რაზე გიპასუხო?“ არ მესიამოვნა. ,,რომ ვყვებოდი, არ მისმენდი?“ ვკითხე, თუმცა ეს შეკითხვა რიტორიკული იყო და პასუხს არ საჭიროებდა, ამიტომაც გაბრაზებულმა ჩავხურე გუგლის ფანჯარა, და გინებას მოვყევი, თუმცა წამსვე დამაინტერესა, საით მიდიოდა ასე არაფრის მიმართ გამოსროლილი გინება. ალბათ, მევე მიბრუნდება-მეთქი, დავასკვენი მერე, და გავჩუმდი. ცა ისევ ყვითელი იყო, ჰოდა რა მექნა – ჩემი წითელი ხალათი მოვიცვი, ტერფები ჩუსტებში გავყავი, და აივანზე გავედი, ცალ ხელში ყავის ჭიქა მეჭირა. მესამე სართულიდან მთელი ეზო კარგად ჩანდა. ხალხით გაძეძგილიყო იქაურობა.

– ავე მე! – დავიყვირე მთელ ხმაზე, ოღონდ დინჯად, დაბალ ტემბრში. ხალხი დაშტერდა. ყველა ისე მიყურებდა, როგორც შეურაცხადს. მაგრამ უცებ:

– ავე კეისარს! – დაიყვირა ერთმა ჩემმა მეზობელმა. ხელები გავშალე.

– ავე კეისარს! – აჰყვა მთელი ეზო, და ასე ყვიროდნენ კარგა ხანს.

უფრო ფართოდ გავშალე ხელები.

Like

სიტყვები

ნოველა, რომელმაც ელის უოკერს პულიცერის პრემია მოუტანა ,,იისფერი’’ მოკლე ისტორია ავტორისა და წიგნის შესახებ

ელის უოკერი აფრო-ამერიკელი ნოველისტი, ესეისტი და პოეტია, რომელიც ნოველით ,,იისფერი“ გახდა ცნობილი. იყო პირველი ფერადკანიანი ქალი, რომელსაც პულიცერის პრემია მიანიჭეს. ასევე ის იყო ომში გადარჩენილ ქალთა არაკომერციული ორგანიზაციის წევრი. 66 more words

წიგნები

გერმანული ისტორიები

რა გსმენიათ საქართველოში მცხოვრები გერმანელების შესახებ? მე ბევრი არაფერი. აქამდე მხოლოდ ზოგადი წარმოდგენა მქონდა ამ თემაზე (ძირითადად ფერდინანდ ოტენის შესახებ ნანახი დოკუმენტური ფილმის გავლენით), თუმცა თამთა მელაშვილმა თავისი წიგნით ყველაფერი შეცვალა…

ლიტერატურა

ღამე ცირკში

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება ღამის ცირკში! უკვე შუაღამემ ჩამოჰკრა და ცირკის კარიც ყველასთვის ღიაა. არ იცით, საით გაიხედოთ? არცაა გასაკვირი. ირგვლივ ხომ უამრავი კარავია და თითოეული საკუთარ საიდუმლოს მალავს. ისინი თითქოს გეძახიან, გაიძულებენ ჯერ მათში შეიხედოთ. ერთი კია – ირგვლივ ცირკისთვის დამახასიათებელ ფერადოვნებას ვერ შეამჩნევთ. ყველაფერი შავ-თეთრ და ნაცრისფერ ფერებშია, რაც თითქოს კიდევ უფრო გაშორებთ რეალურ სამყაროსთან. ამ ერთფეროვნებას მხოლოდ სტუმართა უწყვეტი ნაკადი და ცირკის “შვილების” წითური თმა “არღვევს”… არა, არა, არ შეშფოთდეთ. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ წინ მოსაწყენი მოგზაურობა გელით. პირიქით, თუ ცირკის ფარგლებში ერთხელ მაინც შეხვედით, საბოლოოდ უკან ვეღარ გამოხვალთ. თქვენც გახდებით იმ უცნაური (რბილად რომ ვთქვათ) თამაშის ნაწილი, რომელიც წლების წინ ორმა ჯადოქარმა დაგეგმა, თუმცა შემდეგ ამ თამაშის მიმდინარეობის სადავეები ვეღარ შეინარჩუნეს, რადგან საქმეში სიყვარული ჩაერთო და ყველაფერი აურია… ან იქნებ სწორედ ესაა ნამდვილი მაგია – ცირკის, მასთან დაკავშირებული გმირების (მწერალს მართლაც შესანიშნავი პერსონაჟები გამოუვიდა), მათ შორის, შეყვარებული “მტრების” და ჩვენი – ცირკის სტუმრების, იმ ადამიანების ერთობა, რომლებიც სამუდამოდ დაგვაკავშირა ერთმანეთთან ბედმა და ერინ მორგენსტენმა…

ლიტერატურა

ვიქტორ ჰიუგო - კაცი, რომელიც იცინის

“არც ერთი მოსამართლე ისეთი ინტერესით არ დაჰკითხავს ბრალდებულს, როგორც ჩვენ ჩვენი საკუთარი სინდისი დაგვკითხავს ხოლმე.”

უცნაურია, რომ შეიძლება საათობით ისაუბრო ბევრ წვრილმანზე, უმნიშვნელო საკითხებზე, თუმცა რთულია, ყველაზე რთული, ისაუბრო ისეთ რამეზე, რომელსაც ძალიან დიდი გავლენა ჰქონდა შენზე და განსაკუთრებულად გიყვარს.

ვიქტორ ჰიუგოს “კაცი, რომელიც იცინის” პირველად წლების წინ წავიკითხე, მაგრამ დღემდე კარგად მახსოვს როგორც კითხვის პროცესის, ასევე, ბოლო გვერდის ჩაკითხვის შემდეგ მოზღვავებული ემოციები და ძლიერ აჩქარებული გულისცემა.

გიორგი მერჩულის სიტყვები მაგონდება, რომელიც გრიგოლ ხანძთელის ღვაწლის აღსაწერად სიტყვებს საკმარისად არ მიიჩნევს და დუმილს ოქროს ადარებს. გავკადნიერდები და ჩემს თავს გარკვეული აზრით მას შევადარებ, რადგან მის მსგავსად “ნაკლულევანებაჲ ჩემი არა მიფლობს დუმილად” და გადავწყვიტე მცირედი შთაბეჭდილებები მაინც გამეზიარებინა იმ წიგნის შესახებ, რომელიც დღემდე ყველასაგან გამორჩეული და ძვირფასია ჩემთვის.

როგორც ცნობილია, ვიქტორ ჰიუგო არ არის მარტივი საკითხავი, რადგან ის პერიოდულად წყვეტს მთავარი სიუჟეტის ძაფს და სხვადასხვა სპეციფიური დეტალის ან “სხვათაშორისი” გარემოებების აღწერაზე გადაერთვება ხოლმე. მაგრამ ამის პარალელურად ავტორი იმდენად  საინტერესო და ამაღელვებელ სიუჟეტს გვთავაზობს, რომ მკითხველი წიგნზე უარს ვერ ამბობს.

წიგნის სიუჟეტზე ბევრს არ ვისაუბრებ, მაგრამ ის კი უნდა ითქვას თუ ვისსა და რის შესახებაა ის დაწერილი. მისი გამორჩეული გმირი გუინპლენია, სწორედ ის არის კაცი, რომელიც იცინის და რომელსაც სხვაგვარად არც ძალუძს. პერსონაჟის ცხოვრება დასაწყისშივე უზომოდ დრამატული და ემოციურია.  დარწმუნებული ვარ, თითქმის ყველა ადამიანის ცხოვრებაში ყოფილა ისეთი მომენტი, როდესაც მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლებელია ამის განწყობაზე სულაც არ ვიყოთ, საზოგადოებრივი აზრის ან უბრალოდ თავაზიანობის გამო მაინც ვირგებთ მომღიმარ ნიღაბს და გარკვეული დროით საკუთარ განწყობას ვაყალბებთ, რაც საკმაოდ დამღლელი და არასასიამოვნო პროცესია. წარმოიდგინეთ, ეს ნიღაბი სამუდამოდ რომ აღიბეჭდოს თქვენს სახეზე…

წიგნში კარგად ჩანს, თუ რაოდენ მძიმე ცხოვრებისეული გამოცდილება, ტკივილი და სევდა დგას პერსონაჟის საბედისწეროდ გაქვავებული ღიმილის მიღმა. ავტორი მას სხვების გამხიარულების, საკუთარი დამცირების ხარჯზე მათი განწყობის ამაღლების უმძიმეს ტვირთს ჰკიდებს, რომელსაც ის იმაზე ღირსეულად ატარებს ვიდრე წარმოსადგენია. ავტორის მიერ აღწერილი გუინპლენი საზარელია, ემოცია, რომელსაც მისი სახის დანახვა იწვევს ადამიანებში უზომო შიში ან ისტერიული სიცილია, მაგრამ არა მკითხველისთვის. ავტორის მეშვეობით, ჩვენ პატარა საყვარელ ბიჭს ვხედავთ, მოგვიანებით კი კაცს, რომელიც თავად არის იძულებული იცხოვროს მახინჯთა გარემოცვაში. და ამ ყველაფრის მიუხედავად, ის მხოლოდ ერთხელ, ერთადერთხელ (!) გამოხატავს ემოციას ამ ყველაფერის მიმართ და ეს ეპიზოდი საოცარია..

ერთადერთი წამი, როდესაც ადამიანთა სიმახინჯე და დაუნდობლობა სამარადისოდ გაყინული ღიმილის გადნობასაც კი გამოიწვევს.. როდესაც ლორდთა პალატაში წარმდგარი გუინპლენი,  მცირე ხნით საკუთარი გამომეტყველების შეცვლას ახერხებს, ჩვენ მას ისე ცხადად ვხედავთ, ისე გვესმის მისი როგორც არასდროს…. სწორედ ეს არის წამი, როდესაც ვხვდებით, რომ წიგნის ერთადერთი მთავარი გმირი არა გუინპლენი, არამედ ის არის ვინც ამ ყველაფრის გამომწვევია და ეს არის ცხოვრება. დიახ, სწორედ წუთისოფელს და მის აუტანელ უკუღმართობას შეიძლება მიეწეროს ის, რომ მახინჯი უფრო ლამაზია, ვიდრე ის, ვინც საზოგადოდ აღიარებულია ლამაზად, რომ ღარიბები უფრო ბედნიერნი და დიდსულოვანნი არიან ვიდრე მდიდარნი, ის, რომ ბრმა ბევრად უფრო მეტს ხედავს ვიდრე მხედველნი…

“ჩვენ, ყველანი, ბრმები ვართ. ბრმა არის ძუნწიც: იგი ოქროს ხედავს, მაგრამ ვერა ხედავს სიმდიდრეს. ბრმა არის მფლანგველიც: ის ხედავს დასაწყისსა და ვერ ხედავს დასასრულს. ბრმა არის კეკლუცი ქალი: იგი ვერა ხედავს თავისი სახის ნაოჭებს. ბრმა არის სწავლული: იგი ვერა ხედავს საკუთარ უმეცრებას. პატიოსანი ადამიანიც ბრმა არის, იგი ვერა ხედავს თაღლითს. თაღლითიც ბრმაა, ის ვერა ხედავს ღმერთს. ღმერთიც აგრეთვე ბრმაა – რა დღესაც მან ქვეყნიერება შექმნა, ვერ შეამჩნია, რომ მის ქმნილებას სატანაც შეეტმასნა.”

თუმცა, ავტორს არც ის მბჟუტავი სინათლე გამორჩენია მხედველობიდან, რომელიც მუდამ თან სდევს ყოველგვარ სიბნელეს და იმედის სრული გადაწურვის საშუალებას არ იძლევა. ადამიანთა ამაზრზენი სახეების გვერდით ის  ერთ-ერთ ყველაზე სრულყოფილ სიყვარულის ისტორიას გვიხატავს. დეა უსინათლოა და ამავე დროს, ერთადერთი მხედველი ბრმათა გარემოცვაში. ის ერთადერთია, ვინც ნამდვილ გუინპლენს ხედავს და ის სიცოცხლეზე მეტად უყვარს. “განა სულებს თვალები სჭირდებათ, რომ ერთმანეთს უცქირონ?” – გულისამაფორიაქებლად ლამაზი სიტყვებია.. ჰიუგო წარმოუდგენელი მშვენიერებით და ამავე დროს უზადო უბრალოებით აღწერს უძლიერეს გრძნობას, ორ სხვათათვის უჩინარ არსებათა შორის, რომლებიც ერთმანეთს ეთაყვანებიან, ერთმანეთის წყალობით და ერთმანეთის გულისთვის არსებობენ.

მათი ისტორია ტრაგიკული და სამწუხაროა, მაგრამ ამავე დროს ტოვებს რაღაც ნათელს სულში.. წიგნის დასასრული ერთდროულად მოსალოდნელი, მაგრამ ამავე დროს მოულოდნელიცაა და ბოლო ფურცლები მკითველს რამდენიმე წუთის განმავლობაში აქცევს საკუთარ მარწუხებში.

წიგნი სავსეა უამრავი ცხოვრებისეული დეტალითა და წვრილმანით, რომლებიც ერთიანობაში ბადებენ ზღვა ემოციას და თანაც ერთიმეორისაგან სრულიად განსხვავებულს. შეუძლებელია, არ ვახსენოთ ურსუსი და ჰომო – ყველასაგან გამორჩეული, გენიალური პერსონაჟები ლიტერატურაში. ადამიანისა და მგლის უნიკალური დუეტი, მათი უსიტყვო გაგება, ურთიერთნდობა და სიყვარული. მათი ერთგვარი დევიზია “სჯობია ტყეში მშიერმა იარო, ვიდრე სასახლის მფლობელს ემონო”, რასაც ერთგულად მისდევენ, თავისთვის ცხოვრობენ, კმაყოფილნი არიან იმით რაც აქვთ და მიუხედავად იმისა, რომ ეს ძალიან ცოტაა, როგორღაც სხვებისთვისაც რჩებათ. ეს პერსონაჟები თავიანთი განსხვავებული სტილითა და ხასიათით თავისდაუნებურად მკითხველის ყურადღების ეპიცენტრში ექცევიან და მის გულს მარტივად იპყრობენ.

წიგნის მშრალი ფურცლების მიღმა ავტორი ახერხებს, რომ მთელი თავისი ავლადიდებით მოათავსოს სიცოცხლე, წუთისოფელი, ყველა მისი მანკიერი თუ ნათელი წერტილით, დაგვაფიქროს ადამიანების მთავარ ღირებულებებზე, ჭეშმარიტებისა და სიცრუის, ასევე  გარეგანისა და შინაგანის ჭიდილზე და რაც მთავარია სიყვარულზე, რადგან, როგორც ჰიუგო იტყოდა “უყვარდე, განა ეს ყველაფერს არ ნიშნავს?”.

მაგრამ ჰიუგოს ყველაფერშიც ვერ დავეთანხმები. თავად ამბობს “თაფლის სიტკბო, ფუტკრის კბენას ვერ გამოისყიდის” – ო, მაგრამ მისი წიგნის მაგალითს თუ ავიღებთ, მიუხედავად იმისა, რომ როგორც დასაწყისშიც აღვნიშნე, რთულია ავტორის წერის სტილმა არ დაგღალოს, ვფიქრობ  თაფლი მაინც საკმარისად ტკბილია მის გამოსასყიდად და შედეგი საფასურს აღემატება. ასე, რომ ვისაც ჯერ კიდევ არ წაგიკითხავთ, ყველას გირჩევდით, რომ აღარ გადადოთ და ცოტაოდენი მოთმინების ხარჯზე ამ არაჩვეულებრივი შედევრით უდიდესი სიამოვნება მიიღოთ.

კორმაკ მაკარტი - რის აღმოჩენასაც ვესწრაფოდი უკვე კარგა ხანი იყო რაც ვიცოდი

მოიწონეთ გვერდი  „სიტყვები“, რომელიც ეხება თანამედროვე ხელოვნებაში მიმდინარე პროცესებსა და  სოციალურ აქტივიზმს.

კორმაკ მაკარტი 1933 წლის 20 ივლისს დაიბადა.
ოთხი წლის იყო, როდესაც მისი ოჯახი საცხოვრებლად ტენესის შტატში გადავიდა.

სიტყვები