Tags » ოთარ ჭილაძე

მიწაზე მძიმე

                   ვუძღვნი დედას

მომეცი ნება, შენს ყორეზე მოვითქვა სული,
შენი ლეღვის ხე მოვჩრდილო და შენს წყაროში
ჩავყო ფეხები, ფესვებივით, რომ ერთხელ კიდევ
ვცადო საცდელი, ერთხელ კიდევ, რადგან ვერავინ
ვერ მიუდგება ჩემს სატკივარს, მე მტკივა იგი
და მევე უნდა ამოვძირკვო, რომ მის ფოსოში
სინათლესავით ჩავაყენო შენი ღიმილი,
        მე ვუყვარვარ და არ მწყალობს,
                                      რადგან სხვებივით
არ შეუძლია ითვალთმაქცოს და ჩემი მატყლი
              ააჩხრიალოს კაკალივით…
                                            არ შეუძლია
დამიბინძუროს, გამიქარწყლოს და დამავიწყოს,
რაც კი არსებობს ჩემში მძიმე, მკვრივი და მკვეთრი,
კეტად რომ უნდა მოვიმარჯვო, თუკი ოდესმე
მშიერ ძაღლების ორღობეში მომიწევს გავლა
და არყოფნაზე ამაზრზენი დადგება წუთი,
რომელმაც უნდა დაამტკიცოს, რომ ჩემი სულიც
ადამიანის სული იყო და არა ბუშტი
ფილტვებში გამთბარ ჰაერისა, რითაც ვარსებობ
და ვარსებობ, არ მაქვს ნება, დავხუჭო თვალი,
მოვკუმო პირი, დავიკრიფო გულზე ხელები,
დაბლაგვებული ნიჩბებივით, რომელთაც უკვე
არ შეუძლიათ მიწის მოთხრა, თუმცა იციან,
რომ ამ მიწაში ასვენია ღმერთის ცხედარი -
დრო რომ აყრია, საწყალს, გულზე მიწაზე მეტი,
მიწაზე მძიმე, შეუვალი, ბნელი და გრილი,
ბრძენი გველი რომ შემაჩეჩა ყავარჯნად ხელში,
მხარზე მამალი რომ შემასვა და თბილი თესლით
ცერცვის პარკივით რომ გამავსო… და ბეჭედივით
                  ამ ცას და მიწას დამაჩნია…
                                            მე კი, დაღლილი,
ყორეზე ვზივარ და ლეღვის შტოს ვიწოდებ კავით,
მზემ რომ არ დამკრას, შიმშლმა რომ არ შემაწუხოს,
              დრო რომ მოვიგო…
                          მაპატიე ეს ერთი წამი,
ეს ერთი წამი სისუსტისა და უმეცრების:
          მეც ხომ შვილი ვარ,
                                    ლეკვი,
                                          ბარტყი,
                              ჭუპრი თუ კვერცხი…
მეც მოვინდომე უზრუნველად კდომა შენს ჩრდილში
და მავიწყდება, რომ ჩემს მეტი არ ჰყავს პატრონი
კერიის მწარე კვამლის სუნით გაჟღენთილ კაბას
და თავსაფრიდან გამოჭყეტილ ჭაღარა წარსულს,
ზედ რომ მეყრება ნაცარივით, როცა მძინარეს
ბეჭებს მიზომავ, ფახს მისინჯავ და ისე მკოცნი,
    თითქოს შხამს მწოვდე იარიდან…
                               შვილი ვარ შენი!
მე შენს საშოშ, ვით ქურაში, ვარ გამომწვარი
            და უკვდავი ვარ!
                 უკვდავებით ვარ დაქანცული!
ამის ბრალია წამიერი ეს გაოგნებაც,
ამის ბრალია გულუბრყვილო ჩემი ფიქრები,
ტყუპებივით რომ დაემსგავსნენ იმ გლეხის ფიქრებს,
        ერთი წლის სარჩოს რომ თხოვს მიწას,
                       ერთი წლის ვადით
          რომ იხანგრძლივებს არსებობას…
                                   ერთი წლის ვადით!
რათა საფლავშიც ჭიასავით არ ჩაჰყვეს ფიქრი
დაბინავებულ ჭირნახულის, ძროხის თუ ქალის…
თითქოს მინდორში ცეცხლს ვაღვივებ და სიბნელეში
მეც ვიფოფრები და ვწითლდები ნაჭვერდალივით,
მაგრამ არ ვიცი, ეს სიწითლე რისი ბრალია:
სიყვარულის თუ სირცხვილისა… ორკაპ ჯოხივით
ეს ორი გრძნობა სასულეზე მაქვს მობჯენილი,
სიკვდილის ნება რომ არა მაქვს, მეც კარგად ვიცი,
წინ ერთი გზაა, შენი ფრჩხილით ამოკაწრული,
შენი ტკივილით დატკეპნილი და მოკირწყლული
გაქვავებული სიჯიუტით და მოთმინებით…
უკაცურია ეს გზა თითქმის და ამიტომაც
მოსაწყენია მარტოხელა მგზავრისთვის იგი:
წინაპრის ლანდი გადაირბენს ათასში ერთხელ,
ან მოსახვევში დაგიხვდება წყაროდ ქცეული,
თავის სულშ რომ ჩაგახედოს და წყალთან ერთად,
გადაგდოს სენიც სითამამის და თავგანწირვის…
დაუმთავრებელ ძეგლებივით დგანან დღეები
და ღამეები ნაუცბათევ საფლავებს ჰგვანან -
ყველა ძეგლს უნდა შევამატო მე სულის სისხლი,
ყველა საფლავში უნდა ჩავწვე, რომ ბგერასავით
განვთავისუფლდე დუმილისგან, ანდა შუქივით
განვთავისუფლდე სიბნელისგან და ფოთოლივით
შემოვაბრუნო ჩემსკენ სმენა და თვალი.

ოთარ ჭილაძე

სიყვარული

ზამთარმა ცივმა და შემპარავმა,
კვლავ მომისია თეთრი ფიფქები
და კვლავ მიყვარხარ, თუმცა არა ვარ
ის, რაც ვიყავი ანდა ვიქნები.

და იქნებ ჯობდეს, გაიხსნას ფრჩხილი,
გველმა და ენამ აიძროს ლუქი,
ბოლო უჯრამდე შეივსოს ცხრილი,
ბოლო კუნჭულსაც მიადგეს შუქი.

იქნებ გვჭირდება მესამე კაცი,
მსაჯულისა თუ მკურნალის მსგავსი,
ამ მტანჯველ გრძნობას რომ დასდოს ღვაწლი
და მისცეს სახეც, სახელიც… ფასიც.

იქნებ ფერფლია და არა ღველფი?
იქნებ ლოდია და არა სვეტი?
იქნებ მსხვერპლია და არა კერპი?
ბედისწერაა და არა ბედი!

არ გამოჩნდება იგი გარედან,
მაგრამ არსებობს, უტყვი და ურჩი,
როგორც ფორმულა ან მარგალიტი
გამომწყვდეული ცეცხლგამძლე ყუთში.

განწირულია ის გრძნობა ვიცი,
მუცლიდან დაჰყვა გიჟის ხალათი,
მისთვის უცხოა ვალი და ფიცი,
რადგან არ იცის რაა ღალატი.

ჩვეულებრივი ტანჯვით და ვნებით,
ვერ იბოგინებს ამ ქვეყნად იგი,
რადგან მთრთოლვარე და ვრცელი ფრთები
აპატარავებს ყველაფერს ირგვლივ.

მაინც ისაა გზაც და ჭაპანიც
და გვერდით მიწევს ძეძვის ტოტივით,
სანამ მახურავს ცხელი საბანი
გაურკვევლობის და მოლოდინის.

ოთარ ჭილაძე

სინათლის ლეკვი

იქნებ არ იყო, მაგრამ მე მახსოვს
ზამთარი, როგორც ცუდი სიზმარი,
როგორც დამპალი ძაფით ნაქსოვი
პერანგი სველი და ნასხვისარი.

ქალაქი თოვლსი იდგა ყელამდე,
თოვლის ყალიბში იყო ჩასხმული
და მასაც, როგორც ირგვლივ ყველაფერს,
არც თავი ჰქონდა, არც დასასრული.

არ არსებობდა სამყარო თითქოს,
გზებს აუქმებდა თეთრი გრიგალი
და იხრწნებოდა სახლებში სითბო,
კაცის ნასუნთქი და ნაფიქრალი.

არარსებული ზარების რეკვით
ექანცებოდათ მკლავები ქარებს.
ქუჩაში ეგდო სინათლის ლეკვი
და მთელი ღამე ტიროდა მწარედ.

როგორც უხილავ ღმერთს იაკობი,
ეომებოდა ტვინი უკუნეთს,
რომ ცოდვის თუნდაც ერთი ნაყოფი
გადარჩენოდა ამ საუკუნეს.

ხოლო ტვინისთვის დადგმული მახე,
თრთოდა ფურცელი, თოვლივით თეთრი,
გულაღმა იწვა და ედო სახე
დამორჩილებულ ქალის თუ… ღმერთის.

ვით უნაყოფო ვნების ფიტული,
ზამთრის უაზროდ მძიმე სხეული,
საქვეყნოდ იყო გამოკიდული
და განსჯის საგნად იყო ქცეული.

ჩვენ კი, ბინებში გამოკეტილნი,
კრუხად ვეჯექით საკუთარ სითბოს,
უფრო ჭკვიანიც, მხნეც და კეთილიც -
სხვა იცხოვრებდა ჩვენს ნაცვლად თითქოს.

აღტაცებულიც და დარცხვენილიც
და დაბნეულიც ამ აღმოჩენით,
დაჭიხვინებდა ყინვა ცხენივით,
თავმოკაზმული თეთრი ფოჩვებით.

მერე მზემ თვალი გამოახილა,
მერე განათდა და დათბა კიდეც
და შვების ოხვრამ, როგორც მარხილი
გადაუქროლა ქუჩებს და ხიდებს.

გამთბარი რწმენით და ლაპარაკით,
დაუჯერებლად მხნე და მდიდრული,
კვლავ შეიშმუშნა მზის ქვეშ ქალაქი,
ზამთრის ფსკერიდან ამოზიდული.

ხოლო მარხილი, ეჟვნებით სავსე,
გვაფრქვევდა სურნელს ცეცხლის და მიწის,
წყალობასავით გვაყრიდა თავზე
ფორთოხლის ნაფრცქვენს, სტვენას და სიცილს.

სარეცხის თოკებს აბამდა ქალი,
ვით სიმარტოვის დაწყვეტილ სიმებს
და აცეცებდა ახელილ თვალებს
სინათლის ლეკვი, თაფლივით მძიმე.

ოთარ ჭილაძე

მთელი წელია

მთელი წელია, რაც მე ვწევარ ამ კალაპოტში
მდინარის ნაცვლად… მთელი წელია!
მიწის ლაჯებში მოფართხალე წყალი ჰგონიათ
ჩემი სიცოცხლე. მთელი წელია!
ცას და ქვეყანას, როგორც ხიდზე მიმავალ გოგოს,
სუნთქვაშეკრული ამოვყურებ. მთელი წელია!
მთელი წელია, მოლოდინის ხორკლიან კედელს
ნასროლ ბოთლივით ზედ ვემსხვრევი. მთელი წელია!
მთელი წელია, შეეზარდა თმა წყალმცენარეს,
სხეული ლოდებს, თვალი სივრცეს. მთელი წელია!
მოდი, ფეხები ჩამოყავი ჩემს გრილ ზვირთებში,
პირზე შემისხი, მდინარე ვარ, მთელი წელია!
გული კი ფეთქავს, ვით აბგაში ცოცხალი მწყერი,
ანდა საათი ბალიშის ქვეშ… მთელი წელია!

ოთარ ჭილაძე

სხვის მანქანაში ჩავტოვე ბარგი

სხვის მანქანაში ჩავტოვე ბარგი,
სხვას შევაჩეჩე სავსე ჭიქებიც
და ეს ვარ, რაც ვარ, ავიც და კარგიც,
საგანი განსჯის თუ განქიქების.

რით ვერ გაიგე, ან რით ვერ მიხვდი,
რომ სულ სხვა ვნებით მითრთის სხეული,
რომ სულ ერთია ამ წუთას მისთვის,
გაშვებულია თუ გაქცეული.

ფოთლის მაგვარი და ფოთლის ხელა,
გული ჩრდილივით მიითრევს იმედს,
რადგან ჩემს თავზეც ირხევა ნელა
სილის ნაწნავი, სველი და მძიმე.

და ისევ, როგორც ფოსოში გუგა,
ვზივარ ზამთარში და ყოველ დილით
თოვლის სითეთრეს ვაბრუნებ უკან,
როგორც დედის რძეს გამძღარი ჩვილი.

ოთარ ჭილაძე

თბილისი

მკერდზე გაყრია მთვარის სადაფი
და შენი ფესვით ჩათხრილ სარდაფში
დენთის კასრივით დევს ჩემი გული
და იმ გულს ერთგულს ძაღლივით უვლის:
ოცნება, შიში, რწმენა და ფიქრი…
რადგან შენს ხელში გამთბარი ჭიქით
მათაც შეუსვამთ, ნექტარი მსგავსი,
ღვინო თუ შხამი… და მისი ფასი
არ ეგულებათ აღარაფერი,
გულს კი, დუმილის ნესტით გაბერილს,
ვეღარ ითვისებს ჩემი სხეული,
შენს გამო ათას ჩრდილად ქცეული,
ათას სარკმელად გამოღებული,
ათას უბორბლო ეტლში შებმული,
დაკორძებული ათასი კოპით
და მაინც სავსე იმ დიდი გრძნობით,
რომელსაც ვერ კლავს ყულფი და ტყვია,
რომელსაც შენთვის სიცოცხლე ჰქვია,
რადგან ჩამთვალე შენ ამის ღირსად,
რადგან ტოტი ვარ მეც შენი ხისა,
რადგან კირი ვარ შენი კედლისა
და სისხლიც, იმ კირს რომ ჩაეგლისა,
და ახლაც ყველა შენი უბანი,
ვით წყალი ძალით დანაგუბარი,
მე მეხეთქება და არა ჯებირს,
მისი ფერადი და მწარე შხეფი
მე მხემს სახეში…

ოთარ ჭილაძე

რომ დაინახო და გაგიხარდეს

რომ დაინახო და გაგიხარდეს,
რაღაცა მაინც უნდა გიყვარდეს.

რაღაცა მაინც უნდა გჯეროდეს ,
ნაძალადევად რომ არ მღეროდე.

ტყუილუბრალოდ რომ არ იღწვოდე,
რაღაცა მაინც უნდა იცოდე.

რაღაცა მაინც უნდა გახსოვდეს,
რომ არ დანებდე მტერს არასოდეს.

ოთარ ჭილაძე